Özel Yetenekli Ortaöğretim Öğrencilerinin Etkili Öğretmen Özelliklerine Dair Bilişsel Kurgularının Değerler Eğitimi ile İlişkisi

Öz

Bu araştırmanın amacı ortaöğretim kurumlarında eğitim gören özel yetenekli öğrencilerin etkili öğretmen ile ilgili zihin haritalarını çıkararak etkili öğretmene dair benzer ve farklı bilişsel kurguları ortaya koymak, bu kurguları değerler eğitimi çerçevesinde analiz etmektir. Öğrencilere bilgi, beceri, alışkanlık ve tutumların kazandırılmasında eğitim sistemini oluşturan temel unsurlardan biri olan öğretmenlere önemli görevler düşmektedir. Bu vaka çalışması, farklı ortaöğretim kurumlarında eğitim gören farklı yaş gruplarındaki özel yetenekli öğrencilerin etkili öğretmenle ilgili bilişsel kurgularını ve etkili öğretmenlerin hangi değerlere sahip olduğunu tespit etmek amacıyla yürütülmüştür. Katılımcı öğrencilerin etkili öğretmene dair kişisel teorilerine ulaşmak amacıyla kökensel olarak Kelly’nin (1955) Kişisel Kurgu Teorisi’ne (Personal Construct Theory)  dayanan ve klinik psikolojide veri toplama aracı olarak kullanılan bir sorgu tekniği olan dağarcık örgüsü tekniği olan “repertory-grid” ten yararlanılmıştır. Dağarcık örgülerinin Rep Plus V1.1 programıyla analizinden sonra öğrencilerin kişisel teorileri mesleki bilgi ve beceriler ile kişisel özellikler başlıkları altında sınıflandırılmış, katılımcılarla bireysel görüşmeler yapılmış ardından bu özelliklerin hangi değerlerle ilişkili olduğu belirlenmiştir. İçerik analizi ve görüşmeler araştırmada kullanılan veri toplama araçlarının üçlenmesini sağlayarak bulguların geçerliliğini garantilemeye ek olarak kişilerin bireysel teorilerini daha iyi anlamaya ve irdelemeye olanak sağlamıştır. Verilere göre katılımcı öğrencilerin etkili öğretmende yenilikçilik ve alanında uzmanlık özelliklerinin olması gerektiği hususunda benzer fikirlere sahip olduğu ve etkili öğretmen modellerinde öğretmenin kişisel özelliklerinin daha önemli görüldüğü gözlemlenmiştir. Ayrıca etkili öğretmenlerin en çok sahip olması gereken değerlerin adalet, özveri, empati ve sevgi olduğu sonucuna varılmıştır.